Zergatik ematen digute azkura asunek?

-

    Seguru nago noizbait bide bazterretik, basotik, baratzetik... lasterka ibili zaretenean nahi gabe asunak ikutu dituzuela hankekin. Eta zer nolako azkura ematen diguten gero, ezta? Batzuetan garau edo pikorrak ere ateratzen zaizkigu.

    Baina ba al dakizue zergatik ematen duten errekazio hori larruzalean, eta zergatik beste landareekin ez den hori gertatzen? Bada... hona hemen erantzuna:

    Asunak iletxo antzeko batzuk aurkezten ditu landare osoan zehar (zurtoinean, hostoetan...), beheko argazkian ikus daitekeen bezala. Iletxo berezi horiek erresumingarriak dira, eta trikoma izenez ezagutzen dira. 

Argazkia: asun hosto baten irudia, iletxoekin.
Iturria: mundomicroscopicoplantasgarciabona.blogspot.com

    Guk ukitzean, trikoma horiek gure gorputza hautematen dute, eta zabaldu egiten dira. Zabaltzean, barruan daukaten eduki erresumingarria askatzen dute: azido organikoez, histaminaz eta azetilkolinaz osatuta dagoena. Trikoma horiek oso hauskorrak direnez, guk ikutzean apurtu egiten dira, eta euren edukia gure larruazaletik sartzen dute. Horrek erresumin edo azkura sutsua eragiten digu.

    Gainontzeko landare gehienek, nahiz eta iletxoak aurkeztu, ez dute larruazalean urtikaria edo narritadura hori sortzen. Izan ere, iletxo horiek "ile normalak" dira, ez dira trikomak, eta horregatik, gure ilearekin gertatzen den moduan, eurek ukitzean ez zaigu ezer gertatzen. 

    Dena den, nahiz eta batzuetan "mina" sortarazten diguten, efektu onuragarriak ere dituztela esan ohi da, hala nola, diuretikoa, digestio-laguntzailea eta antiinflamatorioa. Hala ere, mediku baten gomendioak jarraitu behar dira beti osasun arazoak ditugunean, eta landareekin eginiko infusioak ekidin ez baditugu ondo ezagutzen, sor daitezkeen arriskuak ekiditeko. Izan ere, kantitate jakin bat gainditzen badugu, baliteke kaltegarria bihurtzea.


Argazkia: trikomen argazki handitua. Iturria: www.educandose.com


Bibliografia:
  • Quiroz, Irenny. Educándose en línea. [Internet.] [Azken kontsulta: 2021/09/02]. URL: https://www.educandose.com/pelos-urticantes/
  • García Bona. El mundo microscópico de las plantas. [Internet.] [Azken kontsulta: 2021/09/02]. URL: http://mundomicroscopicoplantasgarciabona.blogspot.com/2017/03/urtica-urens-l.html
  • Huerta Ciriza, J. Plantas medicinales de la ribera navarra y el Moncayo aragonés. (2007). Medicina naturista, 1: 131-137.
  • Porcuna, J. L. (2010). LA ORTIGA: Urtica urens y Urtica dioica. Agroecologia, 2: 60-61.

Iruzkinak

Argitaratu iruzkina

Blog honetako argitalpen ezagunak

Zer da EUTROFIZAZIOA?

-
Irudia
(Argazkia: iAgua) Eutrofizazio hitza eutros hitz grekotik dator, "ondo hornitua" esanahia duena. Eutrofizazioa gertatzen da ekosistema urtar batera (laku edo putzuetara batez ere) mantenugai inorganiko gehiegi heltzen direnean gizakiaren esku hartzearen ondorioz: batez ere N ( nitrogenoa ), S ( sufrea ) eta P ( fosforoa ). Gehiegizko mantenugai horiek algen proliferazioa eragiten dute. Alga horiek lakuaren gainazala estaltzen dute (geruza berde bat sortuz), eta azpiko geruzetara argia iristea oztopatzen dute, uraren uhertasuna handituz. Horren ondorioz, beheko geruzetan dauden alga edo landareek ezin dute fotosintesia egin, eta hil egiten dira (ezin dute oxigenoa ekoiztu). Gauzak horrela, bestelako mikroorganismoek (bakterioek adibidez) beheko geruza horietan dagoen oxigeno gutxia kontsumituko dute, oxigeno guztiarekin amaituz . Laku horretan bizi diren arrain eta moluskoek ere oxigenoa behar dutenez bizitzeko, horiek ere hil egingo dira. Laburbilduz, gizakiaren ondorioz ong...
Irakurri informazio gehiago

Odol-emailea izan nahi al duzu?

-
Irudia
Odola eman edo jaso behar baduzu, lehendabizi odol-taldeen dinamika ezagutu behar duzu. Izan ere, pertsona orok ezin diogu edozein pertsonari odola eskaini, bere gorputzak baztertu egin ahal duelako. Hortaz, emailearen eta hartzailearen arteko bateragarritasuna bilatzea beharrezkoa da. Hori ulertzeko, AB0 eta Rh sistemak ulertzea ezinbestekoa da.  AB0 sistema : Pertsona batek odol-talde bat edo beste edukiko du, bere odoleko globulu gorriek mintzean duten antigeno izeneko substantzien arabera. Horren arabera, 4 odol-talde mota sortzen dira: A, B, AB eta 0.  AB0 sisteman, bi antigeno mota daude: A antigenoa eta B antigenoa. A odol-taldeak A antigenoa dauka globulu gorrien mintzean, B odol-taldeak B antigenoa, AB taldeak A eta B antigenoak (biak batera), eta 0 taldeak, aldiz, ez dauka antigenorik (ez A ez B). Odol-talde bakoitzeko globulu gorriak Bestalde, pertsona baten odolean, beste antigenoaren kontrako antigorputzak daude. Antigorputzak gure gorputzak ekoizten dituen "defen...
Irakurri informazio gehiago

Naturalak al dira UHOLDEAK?

-
Irudia
Geroz eta larriagoak eta errepikakorragoak diren uholdeak geroz eta arazo gehiago ari dira sortzen gure herrietan. Baina arazoa uholdeak dira, ala gizakia?  Galdera horri erantzuteko pare bat kontutxo jakin behar dituzu. Hasteko, ba al dakizu zer den uholde-lautada ?  Uholde-lautada ibaien inguruan bi aldetara zabaltzen den lur-eremua da, urak gora egiten duenean busti egiten dena. Naturak dena dauka kontrolpean, nahiz eta batzuetan guk kontrol hori apurtu. Neguan euri-jasa handiak egiten dituenean, ibaien alboetako lurrak (hots, uhalde-lautada) ur azpian geratzen dira era natural batean. Naturala da, beraz, euri asko egitean uholdeak gertatzea: ibaiek alboko lurrak dituzte ur hori hartzeko. Ondorioz, logikoa da uholde-lautada horretan eraikiz gero, euriteen ostean eraikin horiek ur azpian geratuko direla. Ibaia eta aldameneko uholde-lautada. Argazkia: Paweł (Pexels) Esan bezala, gizakiak uholde-lautada horiek ustiatu egin dituela historian zehar. Antzinean nekazaritzako lurra...
Irakurri informazio gehiago